Tuesday, 16 August 2016

देश स्वतंत्र आहे आपण स्वातंत्र अनुभवतोय का...!

देश स्वतंत्र आहे आपण स्वातंत्र अनुभवतोय का...!

भारताला स्वातंत्र मिळवल्यामुळं संविधान मिळालं...संविधानामुळं शिक्षण मिळवता आलं... शिकत असताना वास्तव विचार करणारी माणसं मिळाली...त्यांनी लिहलेली पुस्तकं मिळाली...त्यांचाकडून ज्ञान मिळालं... ज्ञानामुळं शोषण कळालं...शोषीत कोण ते समजू लागलं...!

स्वातंत्र अनमोल आहेच...पण 15 ऑगस्टला आपला स्वतंत्र दिवस साजरा करताना 14 ऑगस्टला स्वतंत्र दिवस साजरा करणाऱ्या पाकिस्तानला शिव्या घालणं म्हणजे देशप्रेम नव्हे...!

16 ऑगस्ट 1947 ला भर पावसात हजारो लोकांना संघटित करून "यह आझादी झूटी है देश कि जनता भुकी है" या विश्वव्यापी घोषणेचा अर्थ समजावून घेणं आणि  समाजात असणारे प्रश्न सुटावेत यासाठी थोडंफार काही करता आलं तर तो देशप्रेम म्हणता येईल...!

आता तर कुठे 70 वर्षे झाली आहेत... आपली वाटणारी माणसं बोलू लागली आहेत...शिकू लागली आहेत संघटित होऊ लागली आहेत...संघर्ष करू लागली आहेत...क्रांतीची गाणी गाऊ लागली आहेत...त्यांच्यासोबत राहूयात...क्रांतीची गाणी गाऊयात.

हजारो वर्षे सांस्कृतिक, राजकीय,सामजिक अंधारात दडवून ठेवलेल्या आपल्या माणसांना उजेडाच्या वातावरणाशी समरूप व्हायला वेळ लागणारच....स्वातंत्र मिळवण्यासाठी पुढच्या रांगेत शस्रासह आणि शस्त्राशिवाय प्रत्यक्ष लढणाऱ्या ज्ञात अज्ञात साऱ्या शिलेदारांना नेहमीच केवळ सलामच करत बसायचं कि आपणही आता स्वतंत्र देशात आपल्या न्यायासाठी संविधानिक मार्गाने लढाई करायची याचाही विचार करावा लागेल...!

अगदी माझ्या आई-वडीलनाही राष्ट्रगीत म्हणता येत नाही...ते कधी भारत माता की जय असे म्हटले असतील असही वाटत नाही.. देशात अशी अनेक माणसं आहेत ज्यांना देश म्हणजे काय सांगता येणार नाही अनेकांना अजूनही घरच नाहीत स्वतःचा पत्ता नाही..कोणतंही ओळखीच कागदपत्रं जवळ नाही रोज काम करून खाण्यापूरतं कमवायचं असा दिनक्रम असणारी लोकसंख्या जास्त आहे...!

देशात केवळ चांगले रस्ते,रेल्वे मोठ्या कंपन्या आल्या म्हणजे विकास म्हणता येईल का... सगळीकडं आलंबेल आहे असे भासवले जात आहे पण आज देशात वातावरण गंभीर आहे...माणसाचं मुक्त विचार करण्याचं स्वातंत्र धोक्यात आहे...संविधान धोक्यात आहे...त्यामुळं देश स्वतंत्र आहे आपण स्वातंत्र अनुभवतोय का असा प्रश्न स्वतःला विचारावा लागेल आणि त्याचा समाधानासाठी काहीतरी योगदान करावेच लागेल...!

शिवराम ठवरे 14-08-2016
मुक्त पत्रकार -9175273538
विद्रोही सांस्कृतिक चळवळ,महाराष्ट्र
Shivramthavare25@gmail.com

Friday, 8 July 2016

काटकर सरांचा वाढदिवस

आज काटकर सरांचा वाढदिवस असल्याचे समजले आणि सहज भूतकाळ आठवला खरंच सर जर माझ्या आयुष्यात आले नसते तर मी असा असतो का..?
नक्कीच नाही...!
प्रा.गौतम काटकर माझ्यात बदल घडवणारा विलक्षण अवलिया...अतिशय गरीबीतून मोठा होत असलेला मी पाहिलेला अनुभवलेला जिवंत माणूस...!
पाय जमिनीवर घट्ट रोवून उभं राहत आनंदात जगात येतं याचं अनोखं उदाहरण...चळवळीत येणाऱ्या नवख्या कार्यकर्त्याला काय अडचणी येतात येऊ शकतात याचा स्वतःच्या अनुभवावरून अंदाज असल्यामुळे नेहमीच पदरमोड करणारा....!
महिन्याच्या पगारातील 10-5 हजाराचा हिशोब नेहमीच चुकणार...केवळ आर्थींक अडचणींमुळे कुणाची ओढाताण होऊ नये हा प्रामाणिक विचार करणारा विद्यार्थीप्रिय प्राध्यापक...!
सातत्याने पुस्तके आणि माणसे यांच्या घोळक्यात असणारा मितभाषी...कितीही काम करत असला तरी बडेजाव करणार नाही...स्वतःची प्रसिद्धी नाही झाली तरी चालेल पण आपल्यासोबत असणाऱ्या माणसाची भलीमोठी ओळख करून देतील...!
सामाजिक कामात रंगून गेल्यामुळे स्वतःची पी. एच. डी देखील 2 वर्षे लांबली...मिरजेत घर साताऱ्यात नोकरी...त्यामुळे दर सुट्टीला होणारी ओढाताण...धावाधाव...घराकडे दुर्लक्ष...परत स्वतःची समजूत...!
काय बोलावे आणि काय नाही...एकाच वेळी तो मार्गदर्शक असतो...मित्र असतो...पालक असतो...मोठा भाऊ असतो...कोणतीही चुकीची गोष्ट घरी समजली तरी चालेल पण सरांना समजायला नको असे वाटते एक आदरयुक्त भीती तरीही....काटकर सर म्हणजे खरंच ग्रेट माणूस...!
वाढदिवसाच्या मनापासून शुभेच्छा..!

सुनंदाचा 26 वा वाढदिवस

आज सुनंदाचा 26 वा वाढदिवस आणि माझ्या सोबत असल्यापासूनचा 6 वा वाढदिवस...या सहा वर्षाच्या काळात तिच्या सोबतीने माझा चाललेला जीवनप्रवास खूप सुखकारक आहे हे नक्की...!
सहा वर्षात माझे शिक्षण होईपर्यंत केलेली मदत,नोकरी मिळेपर्यंत माझा केलेला सांभाळ,आमच्या लग्नाचा खर्च,आमच्या घराचे बांधकाम या सगळ्या जबाबदाऱ्या तिनेच पार पाडल्या... मी केवळ "निमित्तमात्र" त्यात थोडा माझा विचित्र आणि तापट स्वभाव, "चळवळीत कार्यकर्ता" म्हणून काम करण्याची "हौस" अनेक वेळा तीला अनपेक्षितपणे पोलीस स्टेशनच्याचकरा सुद्धा घालायला लावतात...!
लग्नानंतर सुरवातीच्या काळात मला खूप कमी पगार होता त्यावेळी तिला माझ्यापेक्षा तिप्पट पगार मिळत होता...मी कधी कधी नाराज व्हायचो पण ती लगेच म्हणायची बायकोला जास्त पगार मिळतो म्हणून नाराज हॊणार "कसला रे तू पुरोगामी" कार्यकर्ता...मला लाजल्या सारखं व्हायचं...!
तिच्या खरे तर अपेक्षा खूप असतात...पुण्यात घर घ्यायचे आहे...फोर व्हीलर चालवायची आहे...तिला मॅनेजर व्हायचे आहे...आणि यासाठी खूप प्रयत्न करत असते...स्वतःची सव्वा वर्षाची मुलगी गावाला ठेऊन पुण्यात राहताना "तिच्यामधील आईला" काय वाटत असेल कल्पना करवत नाही...!
त्यात माझ्या सगळया सुट्या हा कार्यक्रम ती मीटिंग इकडे पळा तिकडे पळा अशाच जातात...सुटीच्या दिवशी मी सोबत असावं असं वाटतं...कधी असतो कधी नाही...एखादा सोबत पिक्चर पहिला तरी तिला समाधान वाटतं... कधीतरी बागेत गेलो...एखादे आईस्क्रीम खाल्ले तरी आनंद होतो...माझ्या हाताचे "कालवण" तिला खूप आवडते..आठवड्यातून एकदा तरी करायला लावणारच...!
बायकांना तसेही आयुष्यात खूप मॅनेज करायला लागते...तीदेखील एकाच वेळी,नोकरी तिथली माणसं,मला आणि माझ्या घरातील माणसं,तिच्या घरातली माणसं मॅनेज करत आताही माझ्यासोबत खंबीर उभी आहे..!
रोज काही बाही पोस्ट करतोच पण रोज सोबत असणाऱ्या सुनंदाबाबत मात्र सहा वर्षातून एकदा लिहितोय खरंच मी तिच्यासाठी कंजुषच आहे नाही का...?

भाजपेयी ते विद्रोही...!

भाजपेयी ते विद्रोही...!
सात वर्षांपूर्वी पुण्यात झालेल्या पश्चिम महाराष्ट्र भाजपा कार्यकर्ता मेळाव्याला उपस्थित राहण्याकरताचा ह नोंदणी पास जुनी कागदपत्रं तपासताना आज मिळला...!
मागचा काळ सहज डोळ्यासमोर आला...सातारा जिल्ह्यात भाजपा औषधालाही नसताना आम्ही मोजकेच लोक मनापासून काम करत होतो....माझा जिवलग मित्र प्रशांत पवार त्यावेळी भारतीय जनता पार्टी विद्यार्थी मोर्चाचा सातारा तालुका अध्यक्ष होता..!
आज सहकार मंत्री असणारे चंद्रकांत पाटील पदवीधर मधून आमदार व्हावेत यासाठी आम्ही दोघांनी जवळ जवळ महिनाभर कॉलेज सोडून राजवाडा बसस्थानकाजवळील प्रचार कार्यालयात ठान मांडले होते...!
स्वतः त्यावेळी पदवीधर नव्हतो मतदार नव्हतो तरी पदवीधरच्या मतदार यादया तोंडपाठ केल्या होत्या...मतदानाला कोण येईल नाही येईल...गाड्या कुठून करायचा....मतदार केंद्रावर काय करायचे असली सारी रणनिती करत बसायचो...!
दादा कधीमधी यायचे...विजय काटवटे पक्का माणूस..आज तो युवा मोर्चाचा जिल्हा सरचिटणीस आहे...दादांचा सातारा जिल्हा पी. ए. आहे...साताऱ्याच्या पार्टीच्या ब्युरोक्रॅटिक हेडच मनाने उत्तम आहे...आजही वैचारिक विरोधक असतानाही पूर्वीप्रमाणेच स्नेह आहे...जवळीकता आहे...!
सातारा जिल्ह्यात काहीच अस्तित्व नसताना...शिवसेना सोडून तत्कालीन नेते नरेंद्र पाटील यांच्यासोबत घाटकोपर येथे झालेल्या राज्यस्तरीय कार्यकर्ता मेळाव्यात दिवंगत गोपीनाथ मुद्दे यांच्या हस्ते भाजपा प्रवेश केला होता...त्याकाळी त्यांच्यासोबत काढलेला फोटो म्हणजे आम्हाला खूप अभिमान वाटत होता...
पुढे अजून लिहणार आहे...!

पर्यावरण रक्षण-विचारकट्टा

विचारकट्टा नावाच्या आमच्या व्हाट्सअप ग्रुपवर वृक्षरोपण करायचे याबाबत चर्चा सुरु होती...या चर्चेतून मनात विचार सुरु झाले...दुष्काळी भागात राहणारे आमचे मित्र राहुल खराडे आणि विकास शिंदे-सरकार यांच्यासोबत बोलताना सहज लक्षात आले...!
लाखो झाडे लावली...पण आमच्या इकडच्या कुसळाशिवाय कोणत्याच झाडांची वाढ झाली नाही...कित्येक खादीवाले टगे झाले.. पण आमच्या इकडं काही बदल होईना...इंग्रजांनी बांधलेले तलाव आजवर टिकून आहेत पण आपलं तलाव एका पावसातच गायब हुत्यात...रस्त्याच्या कडला तवा लावलेली वडाची चिंचेची झाडे आजपण टिकली पण मागच्या 40 वर्षात सरकारने लावलेलं एक्कबी झाड रस्त्याकडला दिसत नाही...!
सध्या जलयुक्त शिवार योजनेच्या नावाखाली सरकारी पैशातून..गावोगावी नदी,ओढे,ओघळी आणि नाले यांच्या खोलीकरण आणि पुरुज्जीवनाच्या नावाखाली मूळ प्रवाहाचे जेसीबी लावून रुंदीकरण करत सुपीक माती टग्यांनी पळवली आहे आणि प्रवशेजारी असणाऱ्या "पोटखराब" जागा संपवून झाडे झुडपे तोडली आहेत...!
अनेक ठिकाणी प्रवाहांच्या दिशा सोईस्करपणे बदलल्या आहेत...छोटे प्रवाह कायमचे बंद केले आहेत...प्रवाहाच्या बाजूने पाणी टिकवून ठेवणारे स्थानिक गवत,मोळ स्थानिक वनस्पती उखडून टाकल्या आहेत...मला नावे सांगता येत नाही पण केसांप्रमाणे आपल्या मुळ्या पाण्यात सोडून पाणी शोषणारी झाडे मी सहज ओळखू शकतो...मोठमोठाली काटेरी आणि बिगर काटेरी बांबूची बेटं बोटावर मोजण्याइतकी शिल्लक राहिली आहेत..!
आपली पूर्ण क्षमता वापरून खोलवर बिळे तयार करून पाणी मुरवण्यास मदत करणारे विविध खेकडे त्यामुळे नामशेष होत आहेत...गावच्या ओढ्यात आढळणारे झिंगे,लहान मासे शोधूनही मिळत नाहीत...सोन्या बेडूक इरुळे दिसेनासे झाले आहेत...!
नैसर्गिक शुद्ध पाण्याचे बारमाही असणारे झरे केव्हाच लुप्त झाले आहेत पण त्या झऱ्यांचा आसपास असणाऱ्या परिसराचे निरक्षण केले असता सहज दिसून येईल...उंबर,वड पिपर्णी आणि पिंपळ अशा झाडांची अगोदर कत्तल झाल्यामुळे काही दिवसांत... आसपास आढळणारे झरे नंतर गायब झाले...!
शेंबारटी,गजगे, घाणेरी,करवंद आदी काटेरी झुडपे आपण अगोदर संपवली...त्यामुळे एकमेकांच्या ओढीत सहकार्याने वाढणारे समूह संपले...आपण झाडं लावतोय फुलझाडे लावतोय झाडांची संख्या वाढवतोय...बांध घालतोय...चर खणतोय पाणी अडवण्याचा प्रयत्न करतोय...!
आपणाला एकदा विचार करावाच लागेल...प्रवाहाच्या विरोधात जाऊन जैवविविधतेचे नैसर्गिक परिसंस्थेचा विध्वस करत चाललेले हे पर्यावरण रक्षण खरंच आपल्या उपयोगी आहे कि याचे महत्व इव्हेंट पुरतेच आहे...?
शिवराम ठवरे-21-06-2016
मुक्त पत्रकार-9175273528
विद्रोही सांस्कृतिक चळवळ,महाराष्ट्र.
Shivramthavare25@gmail.com

शाहू महाराज

शाहू महाराज जिवंत असताना अगदी तारुण्यात सनातनी भटाकडून मिळालेल्या अपमानास्पद वागणुकीमुळे त्यांच्या जीवनाला कलाटणी मिळाली....एका राजाला जर अशी वागणूक हे सनातनी भट केवळ "जातीच्या श्रेष्ठत्वामुळे" देत असतील तर सर्वसामान्य जनतेची जनतेची अवस्था काय असेल या प्रश्नाची उकल करण्यासाठी त्यांनी काय कार्य केले हे सर्वाना आज येणाऱ्या अनेक मेसेजच्या माध्यमातून समजतच आहे...!
ब्राह्मणेतर समाजच्या शिक्षण आणि स्वाभिमानासाठी अखंड कार्य करणाऱ्या राजाला येथील प्रस्थापित व्यवस्थेने जाणून बुजून दुर्लक्षित केले कमीपणा दाखवला...काही खोट्या आणि बदनामीकारक कहाण्यादेखील पसरवल्या...!
आज मात्र अभिमान वाटावा असे चित्र आहे..सगळा सोशल मीडिया शाहूमय झाला आहे...आपल्या विचारांचा हा विजयच आहे...शाहूंचे कार्य समाजासमोर आणणाऱ्या ज्ञात अज्ञात पुरोगामी प्रगतशील कार्यकर्त्याना विद्रोही सलाम...!
शिवराम ठवरे-26-06-2016
विद्रोही सांस्कृतिक चळवळ,महाराष्ट्र.
Shivramthavare25@gmail.com

जाहीर आवाहन

जाहीर आवाहन,
साताऱ्याचे भारतीय भटके-विमुक्त विकास व संशोधन संस्थेचे "MSW आणि BSW" पदवीकरीता यशवंतराव चव्हाण स्कुल ऑफ सोशल वर्क,जकातवाडी,सातारा हे महाविद्यालय उत्तमच आहे..!
काही लोक माझ्या नावाचा वापर करून हे महाविद्यालय चांगले नाही...यामध्ये खूप अनागोंदी कारभार आहे... व्यवस्थापनची दडपशाही आहे असे स्वतःचे मत सांगत सुटले आहेत ...मी माघारी टिका करणारा नाही त्यामुळे यावर विश्वास ठेऊच नये....!
खरं तर हे मागेच सांगायला हवे होते...मागील काही वर्षांत मागासवर्गीय मुलांच्या फीबाबत आणि इ. बी. सी. सवलत आणि इतर कारणास्तव मी स्वतः महाविद्यालय प्रशासन आणि व्यवस्थापन यांचेकडे अर्ज विनंत्या केल्या होत्या...सोशल मीडियावर काही पोस्ट केल्या आहेत...काही वृत्तपत्रातही बातम्या होत्या...त्यातून आता बरेच सकारात्मक बदल झाले आहेत होत आहेत...सध्या महाविद्यालयात कोणत्याही मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना फी आकारली जात नाही...शासकीय नियमाप्रमाणे सवलती लागू आहेत...EBC चा प्रश्न महाविद्यालयात पेंडिंग नसून शिवाजी युनिव्हर्सिटी आणि समाजकल्याण विभाग यांचेकडे प्रलंबित आहे...!
महाविद्यालयाचे प्रशासन चालवणाऱ्या "व्यक्तींशी मतभेद नसून त्यांचे काही कामाबाबत वैचारिक मतभेद" आहेत...त्यांचात आणि माझ्यात कोणतेही व्यक्तिगत वितुष्ट नाही...!
माझ्या स्वतःच्या जीवनात आमूलाग्र बदल होण्यासाठी या कॉलेजमधील 2 वर्षातील शिक्षणाचा 100% परिणाम झाला आहे... मला उत्तम नोकरीदेखील या महाविद्यालयातील शिक्षणामुळेच मिळाली आहे...!
आपल्यासारख्या गरीब आणि बहुजन समजातील मुलांचे भविष्य घडवण्यासाठी हे महविद्यालय अतिशय उत्तम असून... "महविद्यालय बदनाम करणाऱ्या कोणत्याही अफवा मी पसरवत नाही" याची नोंद घ्यावी...!
माझ्या परखड बोलण्याचा स्वभावाला या महाविद्यालयात कधीच अटकाव नव्हता आणि नाहीच... "इतक्या स्वतंत्र विचारांची शिक्षणसंस्था महराष्ट्रात शोधून सापडणार नाही"...मागे एका कार्यक्रमात काही प्रमाणात व्यक्तिगत टीका झाल्यामुळे काही माजी विद्यार्थी आणी माझे मतभेद झाले होते परंतु आता ते राहिले नाहीत...!
"समाजकार्य पदवीधरांची असोसिएशन" तयार करण्याचे काम महविद्यालयाला त्रास देणे नसून सहकार्याचेच आहे...याबाबत अनेक आजी माजी विद्यार्थ्यांना मी माझी भूमिका सांगितलेली आहेच...!
महाविद्यालय,समाजकार्य प्रोफेशन,ऍडमिशन अथवा पेलसमेंट आदी कोणत्याही बाबतीत कुणाला शंका अथवा अडचण असल्यास अवश्य संपर्क करावा....परंतु "यापुढे अशा अफवा टाळण्यासाठी सोशल मीडियावर महाविद्यालच्या संदर्भात टिपणी करणार नाही असे ठरवले आहे"..!
"पुरोगामी विचारांचा बालेकिल्ला असणारे हे महाविद्यालय वाढावे आणि टिकावे याकरिता आयुष्यात शक्य ते प्रयत्न करेन"...कोणत्याही गैरसमजबाबत थेट माझ्याशी संपर्क साधावा...!
आपला विश्वासू,
शिवराम ठवरे-9175273528
माजी विद्यार्थी-यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ सोशल वर्क जकतवाडी,सातारा.
Shivramthavare25@gmail.com